IFRS 16 sadə dillə: icarəçi icarəni necə uçota alır

IFRS 16-ya görə icarəçi demək olar ki, bütün icarələri maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatda göstərir. Əvvəllər əməliyyat icarəsi kimi xərcə yazılan ödənişlər indi aktiv və öhdəlik yaradır.

Əsas fikir

İcarə müqaviləsi imzalananda icarəçi iki şey tanıyır:

• İcarə öhdəliyi: gələcək icarə ödənişlərinin diskontlaşdırılmış dəyəri.
• İstifadə hüququ aktivi: öhdəlik, üstəgəl ilkin ödənişlər, ilkin birbaşa xərclər və söküntü xərcləri (varsa).

Sonra öhdəlik faizlə artır və ödənişlərlə azalır, aktiv isə amortizasiya olunur.

Rəqəmli nümunə

İcarə 3 illikdir, ödənişlər hər ilin sonunda 10,000, faiz dərəcəsi 8%. 3 il üçün 8%-lik diskont əmsalı 2.577-dir.

• İlkin öhdəlik: 10,000 × 2.577 = 25,770. Aktiv də 25,770.
• 1-ci il faiz: 25,770 × 8% = 2,062 (maliyyə xərci).
• 1-ci il sonunda öhdəlik: 25,770 + 2,062 − 10,000 = 17,832.
• Aktivin amortizasiyası: 25,770 ÷ 3 = 8,590 hər il.

Birinci ildə mənfəət və zərərə cəmi 2,062 + 8,590 = 10,652 xərc düşür, yəni ödənişdən (10,000) çox. Faiz ilk illərdə yüksək olduğu üçün xərc əvvəldə böyükdür.

İki istisna

İcarəçi aşağıdakı hallarda aktiv və öhdəlik tanımaya bilər, ödənişləri düz xətt üzrə xərcə yazar:

• qısamüddətli icarələr: 12 ay və ya daha az, alış opsionu olmadan;
• aşağı dəyərli aktivlərin icarəsi: məsələn, noutbuk və ya telefon.

Əmsallara təsiri

• Gearing artır: icarə öhdəliyi borca əlavə olunur.
• Aktiv dövriyyəsi və ROCE azala bilər: aktivlər artır.
• Əməliyyat mənfəəti yaxşılaşa bilər: icarə xərci əvəzinə amortizasiya göstərilir, faiz isə maliyyə xərcinə keçir.

ACCA FR-də IFRS 16 həm hesablama, həm də təhlil suallarında çıxır. Bu mövzunu FR sual bankında öyrənmə rejimində məşq edin, sonra FR sınaq imtahanında yoxlayın.